محتوا
محتوا يكي از عناصر برنامه درسي است كه تحقق هدف ها بااستفاده ازآن انجام مي شود .محتواي درسي عمدتا از طريق كتابهاي درسي كتابهاي كمك درسي وكك آموزشي ارائه گردد .بااين وجود محتواي برنامه درسي رامي توان از طريق ديگر مواد ارائه داد .
هدف هاي آموزشي
هدف محور هرگونه برنامه ريزي راتشكيل از اين جهت توجه به ان درتمام سطوح برنامه ريزي درسي وآموزشي لازم است .تعيين هدفها دربرنامه ريزي موجب هدايت كليه فعاليت ها درجهت تغييرات مورد انتظار مي شود وكارايي بيشتر سيستم آموزشي راتضمين مي كند .گام هاي اصلي واقدامات مرتبط باهدف ها دربرنامه ريزي درسي ؤاموزش شامل هفت گام اصلي است كه درمدل پيشنهادي مولف درقالب يك نمودار ارائه شده است .اين گام ها عبارتند از :
هدف هاي آموزشي
هدف محور هرگونه برنامه ريزي راتشكيل از اين جهت توجه به ان درتمام سطوح برنامه ريزي درسي وآموزشي لازم است .تعيين هدفها دربرنامه ريزي موجب هدايت كليه فعاليت ها درجهت تغييرات مورد انتظار مي شود وكارايي بيشتر سيستم آموزشي راتضمين مي كند .گام هاي اصلي واقدامات مرتبط باهدف ها دربرنامه ريزي درسي ؤاموزش شامل هفت گام اصلي است كه درمدل پيشنهادي مولف درقالب يك نمودار ارائه شده است .اين گام ها عبارتند از :
نيازهاي آموزشي :
تشخيص نيازها موجب مي شود تا آموزش درجهت تغييرات ضروري دررفتار يادگيرندگان انجام شود وبه ايجاد توانايي هايي بيانجامدكه مورد نياز افرادوياجامعه است .
نيازهاي آموزشي رامي تونا برحسب فرد؛جامعه ويا از نظر شغل وحرفه اي خاص مشخص ساخت .
نياز سنجي برحسب نيازهاي يادگيرنده مي تواندبه شيوه هاي مختلف از قبيل مشاهده ؛؛ مصاحبه ؛پرسشنامه ؛تست ها واستفاده از پرونده ها ؛گزارش ها ويادداشت هاي مربوط به دانش اموزان انجام شود.بررسي نيازهاي
يادگيرندگان نيازهاي جسمي ؛رواني واجتماعي مورد نظر قرار ميگيرد.
بررسي نيازهاي جامعه ابعاد مختلفي چون نيازهاي اجتماعي ؛فرهنگي اعتقادي بهداشتي واقتصادي راشامل مي شود
بررسي نيازهاي اجتماعي نيز بااستفاده از شيوه هاي وتكنيك هاي مورد اشاره در بررسينيازهاي يادگيرنده؛مواردي چون مشاهده مصاحبه پرسشنامه بررسي اسنادومدارك رادربرميگيرد..
نيازسنجي ردتربيت نيروي انساني ؛ آموزش تخصصي فني ؛حرفه اي وتحصيلي موجب مي شود تا آموزش برمحور دانش مهارتها ونگرش هاي مفيدوضروري براي پرداختنبه شغل وحرفه مورد نظرصورت نظرصورت گيرد.روش هاي انجام اين نياز سنجي براساس نظر خواهي براساس تجزيه وتحليل سازمان براساس ارزشيابي عملكردوبرااساس تحليل شغل ووظيفه.
نياز سنجي براساس نظر خواهي ازطريق پرسشنامه كتبي ويامصاحبه صورت مي گيردواز طريق كاركنان مديران وفارغ التحصيلان ومتخصصان حرفه ي مورد نظر بررسي مي شود .
نياز سنجي براساس ارزشيابي از عملكردبه بررسي وعملكردنيروهاي انساني كاركنان ومديران مي پردازد .ضعف ها ونارسايي هاي حاصل از اين بررسي درصورتي كه از طريق آموزش قابل جبران باشدنياز آموزشي محسوب مي گردد.
درنياز سنجي براساس تحليل شغل جنبه هاي مختلف يك شغل ياحرفه وظايف فعاليت ها ويژگي ها وتوانايي هاي مربوط به آن مشخص مي گردد.تا آموزش نيروي انساني براساس ويژگي وفعاليت ها يمورد نياز درانجام آن شغل ئحرفه صورتگيرد .تحليل شغل مي تواند از طريق پرسشنامه از دست اندركاران شغل مورد نظر درمورد وظايف مسئوليت ها ودانش ومهارت هاي مورد نياز براي پرداختن به ان صورت گيرد .همچنين مصاحبه باافراد شاغل مسئولان ومتخصصان شغل وحرفه يمورد بررسي ويامشاهده افرادي كه به حرفه مورد نظر اشتغال دارندفعاليت ها شرايط كاري ودر نتيجه ويژگي ها و توانايي هايلازم براي انجام كار را مشخص مي شازد .
تحليل شغل موجب مشخص شدن وظايف مربوط به ان مي گردد .از طريق تحليل وظيفه مي توان اجزاي تشكيل دهنده يك وظيفه را مشخص ساخت واز اين طريق دانش مهارت ها ونگرش هاي لازم در هر مورد رابه صورتي دقيق تر تعيين نمود تا آموزش بر اساس آن انجام شود.
سلام به همه ي دوستان
قصد داریم درباره برنامه درسي وطرح درس مطالبي را از اين به بعد براتون بنويسيم اميد آنكه براي همه ي دوستان مفيد باشه .
بخش اول : برنامه درسي
كاربردبرنامه درسي مي تواند به ايجاد انگيزه بيشتر دريادگيرندگان وجلب مشاركت فعال آنان منجر شود .همچنين از طريق برنامهع ريزي درسي مي تون آموزش رادر جهت نيازهاي واقعي افراد وجامعه سوق داد.از اينرواين نوع آموزش مي تواند نقش بيشتري دريادگيري معني دار؛قابل كاربرد واثر بخش داشته باشد .
اقدامات جهاني درايجادرشته هاي برنامه ريزي درسي در دانشگاه ها ؛برگزاري دوره هاي آموزشي براي معلمان واستادان دررشته اي مختلف وانجام تحقيقات گوناگون دراين زمينه حاكي از اهميت اين رشته استكه دركشور مانيزكم وبيش مورد توجه قرار گرفته است .ولي موفقيت دراين زمينهاقدامات مستمر ومناسبي رامي طلبد.ازجمله برژگزاري دوره ها وكارگاه هاي آموزشي براي معلمان؛استادان ،مربيان دست اندركاران آموزش وپرورش وآموزش عالي ومسئولان واحدهاي آموزشي سازمان ها همچنين تشكيل شوراها وكميته هاي تخصصي برنامه ريزي درسي در هريك از سطوح برنامه ريزي در هريك از سطوح برنامه ريزي
فمهوم برنامه درسي را مي توان از دو جنبه كلي مورد توجه قراراداد:
1-برنامه درسي به عنوان طرح ونقشه اي براي ياددهي ويادگيري در آموزش رسمي ومدرسه اي
2-برنامه درسي به مفهوم يك حوزه تخصصي ويك رشته مستقل
برنامه درسي عبارت است از برنامه ريزي فرصت هاي يادگيري به منظور ايجاد تغييرات مطلوب دررفتار يادگيرندگان وارزشيابي ميزان تغييرات انجام شده .
برنامه درسي از عناصري چون ؛هدف ؛محتوا؛روش ؛مواد ووسايل آموزشي ارزشيابي تشكيل شده استكه اين عنناصر بايكديگر درتعامل بوده وداراي تاثيري متقابل اند .ازاين نظر بهبود برنامه ردسي واموزش در هر سطح از جمله درسطح يك مركز ؛مستلزم اصلاح وبهبود هماهنگ مجموعه مجموعه عناصر است .
آموزش وبرنامه ريزي درسي شامل سه مرحله كلي است :
طراحي ؛اجرا واررزشيابي .
طراحي برنامه درسي گامهاي مختلفي راشامل مي شود كه در مجموع مي توان آن راشامل تشخيص نيازها ؛ تدوين هدف ها ؛انتخاب وسازماندهي محتوا؛ انتخاب وسازماندهي روش ها غ تهيه مواد ووسايل آموزش يوتعيين نوع ارزشيابي دانست
منابع :
سيلور وهمكاران/خوي نژاد1373برنامه ريزي درسي براي تدريس ويادگيري بهتر ؛مشهد انتشارات آستان قدس رضوي
تقي پور ظهير : مقدمه اي بربرنامه ريزي آموزشي ودرسي .تهران .انتشارات اگاه چاپ دوم